Shadow AI: de stille bedreiging voor jouw bedrijfs­gegevens

Bijgewerkt op 22 september 2026

Wat is shadow AI?

Shadow AI is het gebruik van AI-tools door medewerkers buiten de officiële IT-omgeving om. Het is de AI-versie van shadow IT, met een groter risico.

Medewerkers doen het niet met slechte bedoelingen. Ze willen gewoon sneller werken. Een klantenlijst in ChatGPT voor een nieuwsbrief. Een offerte in een AI-tool om de tekst te verbeteren. Een functioneringsgesprek samenvatten via een gratis AI-dienst.

Elk van deze situaties kan een AVG-overtreding zijn. En de kans is groot dat het nu al in jouw organisatie gebeurt.

Gevolgen als je niets doet

AVG-boetes

Tot 4% van de wereldwijde jaaromzet of €20 miljoen bij een overtreding van de AVG.

Een datalek

Bedrijfsgevoelige informatie en klantgegevens op externe servers, buiten je controle.

Reputatieschade

Klanten die erachter komen dat hun gegevens zonder toestemming zijn verwerkt. Het vertrouwen is dan weg.

Concurrentienadeel

Strategische informatie die via AI-modellen terecht kan komen waar je hem niet wilt hebben.

Shadow AI in het mkb in Noord-Brabant, Zeeland, Zuid-Holland en Utrecht

Shadow AI is geen Randstad-verschijnsel. In Breda, Tilburg, Dordrecht, Waalwijk en de regio rond Drimmelen en Geertruidenberg gebruiken medewerkers in productie, logistiek, zorg, bouw en zakelijke dienstverlening AI-tools, vaak zonder dat de directie het weet.

Voor het mkb in deze regio’s is dat een concreet risico. AVG-boetes en datalekken wachten niet tot jij de situatie in kaart hebt.

Hoe je shadow AI aanpakt

Verbieden werkt zelden. Medewerkers gebruiken externe AI-tools omdat ze er sneller mee werken. Neem je de tool af zonder iets terug te geven, dan gebruiken ze hem op hun telefoon.

• Vraag het gewoon. Welke tools gebruiken mensen, en waarvoor? Zonder straf, anders krijg je geen eerlijk antwoord.
• Maak afspraken. Welke tools mogen, welke gegevens mogen erin, en wat doe je met de uitkomst.
• Bied een veilig alternatief. Een AI-omgeving die net zo handig is, maar waar de gegevens binnen blijven.
• Leg uit waarom. Zodat mensen snappen wat er op het spel staat.

Het veilige alternatief

TechSolv is opgericht vanuit de IT-infrastructuur en de beveiliging. Jasper Thijssen begon zijn loopbaan in de IT zelf, waar hij zag hoe systemen van binnen werken.

Wij zien shadow AI vooral als teken dat medewerkers een betere optie nodig hebben. Die optie leveren wij: een eigen AI-omgeving bij je op kantoor.

• Het model draait op apparatuur bij jou, dus de gegevens gaan niet naar buiten.
• Het kent je eigen documenten en projecten, en is daardoor voor het dagelijkse werk handiger dan een publieke tool.
• Het doet ook werk uit zichzelf, zoals facturen klaarzetten of meerwerk signaleren, met jou als degene die beslist.
• Wij beheren het, dus niemand in je bedrijf hoeft er verstand van te hebben.

Shadow AI en de regels: AVG en NIS2

Shadow AI is niet alleen een beveiligingsrisico, het is ook een risico onder de regels. De AVG vereist dat persoonsgegevens worden verwerkt op basis van een rechtmatige grondslag, door verwerkers die een verwerkersovereenkomst hebben getekend. Een publieke AI-tool voldoet daar vrijwel nooit aan.

NIS2, de Europese richtlijn voor digitale weerbaarheid, stelt eisen aan het beheersen van risico’s voor organisaties in kritieke en belangrijke sectoren. Onbeheerd AI-gebruik is een risico dat onder NIS2 aangepakt moet worden. Meer daarover in NIS2 en AI voor het mkb.